Από το “Βλέπω φως στο βάθος του τούνελ” στο “Βυθίσατε το Χορα” ο Ανδρέας Παπανδρέου σφράγισε μιά ιστορία 77 ετων και έφυγε σαν σήμερα πριν 25 χρόνια!

Ο Ανδρέας Παπανδρέου σφράγισε με την πολιτική του δράση την περίοδο της Μεταπολίτευσης και αναδείχθηκε ένας από τους πιο επιδραστικούς έλληνες πολιτικούς.

Ανδρέας Παπανδρέου (1919 – 1996)
Ανδρέας Παπανδρέου (1919 – 1996)

Ο Ανδρέας Παπανδρέου σφράγισε με την παρουσία και την πολιτική του δράση την περίοδο της Μεταπολίτευσης και αναδείχθηκε ένας από τους πιο επιδραστικούς πολιτικούς στην νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Οικονομολόγος διεθνούς φήμης, με θητεία σε αμερικάνικα και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, ασχολήθηκε με την πολιτική από τα μέσα της δεκαετίας του εξήντα μέσα από τις τάξεις της Ένωσης Κέντρου (το κόμμα που συνίδρυσε και ηγήθηκε ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου) και μετά την επάνοδο της δημοκρατίας το 1974, ίδρυσε το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), που έμελλε να παίξει καθοριστικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας, προτού αρχίσει η κατάρρευσή του εξαιτίας των μνημονίων και της οικονομικής κρίσης.

Χαρισματική προσωπικότητα με φανατικούς οπαδούς και εξίσου ορκισμένους εχθρούς, διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας από τις 21 Οκτωβρίου 1981 έως τις 2 Ιουλίου 1989 και από τις 13 Οκτωβρίου 1993 έως τις 17 Ιανουαρίου 1996, οπότε υπέβαλε την παραίτησή του για λόγους υγείας. Συνολικά παρέμεινε στο τιμόνι της χώρας 10 χρόνια (παρά 15 ημέρες), γεγονός που τόν κατατάσσει στην τέταρτη θέση του πίνακα με τους μακροβιότερους έλληνες πρωθυπουργούς, πίσω από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Χαρίλαο Τρικούπη.

Η γέννηση και η φυγή από την Ελλάδα

Ο Ανδρέας Παπανδρέου γεννήθηκε στη Χίο, στις 5 Φεβρουαρίου 1919, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου, ως γενικός διοικητής των Νήσων του Αιγαίου , διορισμένος από την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Μητέρα του ήταν η Σοφία Μινέικο (1887-1981), κόρη του φιλέλληνα πολωνού αξιωματικού Ζίγκμουντ Μινέικο, ο οποίος είχε ριζώσει στην Ελλάδα και νυμφευτεί ελληνίδα.

Φύσει ανήσυχο και ζωηρό πνεύμα, ο Ανδρέας Παπανδρέου συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από την δικτατορία Μεταξά, ως μαθητής του Κολεγίου Αθηνών, για τις αριστερές του ιδέες και για δεύτερη φορά τον Μάρτιο του 1939 ως φοιτητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αφού πέρασε αρκετές ημέρες στην απομόνωση, αποφυλακίζεται και τον Ιούλιο αναχωρεί για τις ΗΠΑ, με ελάχιστα χρήματα στην τσέπη του.

Λίγο καιρό μετά την άφιξή του στην Αμερική αρχίζει σπουδές Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, από το οποίο έλαβε διδακτορικό δίπλωμα το 1943. Ειδικεύτηκε στην Οικονομική Θεωρία και Μέθοδο, στην Βιομηχανική Οργάνωση, στα Συγκριτικά Οικονομικά Συστήματα, στην Θεωρία και Μέθοδο Οικονομικής Πολιτικής και Προγραμματισμού, καθώς και στην Οικονομική Ανάπτυξη.

Μετά τέσσερα χρόνια παραμονής στις ΗΠΑ έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα και την ίδια χρονιά κατατάχθηκε ως εθελοντής στο αμερικανικό Ναυτικό, μεσούντος του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά την αφυπηρέτησή του ακολούθησε πανεπιστημιακή καριέρα ως καθηγητής, στα Πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Μινεσότας, Νορθγουέστερν και Μπέρκλεϊ, στο οποίο διετέλεσε κοσμήτορας της οικονομικής σχολής (1956-1959).

Το 1941, σε ηλικία 22 ετών, νυμφεύτηκε για πρώτη φορά με την μετέπειτα ψυχίατρο Χριστίνα Ρασσιά, ένα γάμος που θα κρατήσει 10 χρόνια και θα καταλήξει σε διαζύγιο. Εν τω μεταξύ είχε γνωρίσει την νεαρή Μαργαρίτα Τσαντ, την οποία θα νυμφευτεί τον ίδιο χρόνο και μαζί της θα αποκτήσει τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο (γεν. 1952), την Σοφία (γεν. 1954), τον Νίκο (γεν.1956) και τον Ανδρέα (γεν.1959).

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η ανάμιξη στην πολιτική

Την περίοδο 1959-1960 επισκέφθηκε την Ελλάδα με αποστολή των ιδρυμάτων Φουλμπράιτ και Γκουγκενχάιμ, για να μελετήσει την ελληνική οικονομία. Προσκλήθηκε τότε από τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή και ανέλαβε την διεύθυνση του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών (1960-1964), το οποίο με δική του εισήγηση μετεξελίχθηκε στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ). Συγχρόνως διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος τής Τράπεζας της Ελλάδος έως το 1962.

Τα χρόνια εκείνα έκανε τα πρώτα του βήματα στην πολιτική, μέσα από τις τάξεις της Ένωσης Κέντρου. Στις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου 1964, τις οποίες κέρδισε θριαμβευτικά η Ένωση Κέντρου με ποσοστό 52,72%, έθεσε για πρώτη φορά υποψηφιότητα για βουλευτής και εξελέγη πανηγυρικά στην περιφέρεια Αχαΐας. Στην κυβέρνηση που σχημάτισε ο πατέρας του διετέλεσε υπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως (19/2/1964 – 5/6/1964) και αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού με υπουργό τον Στέφανο Στεφανόπουλο (5/6/1964 – 19/11/1964). Στο υπουργείο αυτό θα περάσει την πρώτη του μεγάλη δοκιμασία, όταν η ΕΡΕ θα τον κατηγορήσει – χωρίς τελικά να αποδειχθεί – πως ανέθεσε χαριστικά σε φίλο του το πολεοδομικό σχέδιο της Πάτρας («Σκάνδαλο Σκιαδαρέση»)

Οι νεωτεριστικές πολιτικές του θέσεις, που έρχονταν σε σύγκρουση με εκείνες άλλων στελεχών της Ενώσεως Κέντρου, προκαλούν αντιδράσεις οι οποίες εκφράστηκαν με ιδιαίτερη οξύτητα και βαρύτατους χαρακτηρισμούς από τις στήλες της εφημερίδας «Ελευθερία», η οποία ανήκε στον κεντρώο χώρο. Η παραίτηση τού Ανδρέα Παπανδρέου από το υπουργικό αξίωμα επέφερε προσωρινή αναστολή στην κρίση που ήδη σοβούσε στο κυβερνών κόμμα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου αφιερώθηκε έκτοτε στην προσπάθεια να δώσει μορφή και έκφραση στην κεντροαριστερή πτέρυγα της Ένωσης Κέντρου. Επανήλθε στην κυβέρνηση ως αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού στις 29 Απριλίου 1965 και παρέμεινε σ’ αυτήν μέχρι την πτώση της, στις 15 Ιουλίου του ίδιου χρόνου. Μετά την ανάληψη και πάλι υπουργικών καθηκόντων κατηγορήθηκε ως εμπνευστής στρατιωτικής συνωμοσίας (υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ). Ακολούθησε κλιμακούμενη πολιτική ένταση, που κορυφώθηκε με τα «Ιουλιανά» του 1965, την παραίτηση της κυβέρνησης Παπανδρέου μετά την ρήξη του με το Παλάτι και την επακολουθήσασα «Αποστασία» με τις αλλεπάλληλες θνησιγενείς κυβερνήσεις.

Η πολιτική αντιπαράθεση εξακολούθησε να οξύνεται με αμείωτο ρυθμό, ενώ άρχισαν να ακούγονται και οι πρώτες καταγγελίες για τον κίνδυνο πολιτειακής εκτροπής. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος δεν έπαυε να καταγγέλλει τον θρόνο και εξωελληνικούς παράγοντες ως αιτίες της ανώμαλης κατάστασης και να συνεγείρει τον κόσμο τής κεντροαριστεράς για την ανάγκη προάσπισης τών δημοκρατικών θεσμών με συνθήματα όπως «Η Ελλάδα στους Έλληνες», «Ο Στρατός στο Έθνος», αποτελούσε πρωταρχικό στόχο τών αντιπάλων του, που τόν κατηγορούσαν ως εχθρό της ομαλότητας.

Τα χρόνια της χούντας

Με την επιβολή του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, ο Ανδρέας Παπανδρέου συνελήφθη με περιπετειώδη τρόπο στο σπίτι του στο Ψυχικό και κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ μέχρι τον Δεκέμβριο, οπότε το στρατιωτικό καθεστώς χορήγησε αμνηστία και τόν άφησε ελεύθερο. Τον Ιανουάριο του 1968 τού δόθηκε άδεια να αναχωρήσει στο εξωτερικό. Στα επτά περίπου χρόνια τής απουσίας του από την Ελλάδα ο Ανδρέας Παπανδρέου ανέπτυξε εντονότατη και πολύπλευρη αντιστασιακή δράση κατά τού δικτατορικού καθεστώτος των Αθηνών.

Ένα μήνα αργότερα, στις 27 Φεβρουαρίου, ίδρυσε το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ), με αρχική έδρα την Στοκχόλμη και με τη θερμή συμπαράσταση των κυβερνήσεων της Σουηδίας. Ο ίδιος πίστευε ότι η ανατροπή της χούντας των συνταγματαρχών θα ήταν δυνατή μόνον έπειτα από συνεχή και συνεπή λαϊκό αγώνα. Οι ιδεολογικοί στόχοι αυτού του αγώνα είχαν ως τελικό σκοπό τον ριζικό μετασχηματισμό της κοινωνικής και πολιτικής δομής της Ελλάδας και τον αναπροσανατολισμό των διεθνών της σχέσεων.

Εκτός από την αντιστασιακή του δράση, τα χρόνια της εξορίας του, δίδαξε ως καθηγητής Οικονομικών στα πανεπιστήμια Στοκχόλμης (1968-1969) και Γιορκ (1969-1974). Κατά την διάρκεια της παραμονής του στην Σουηδία απέκτησε το πέμπτο παιδί του, την Αιμιλία Νίμπλουμ (γεν. 1969), που ήταν καρπός του έρωτά του με την ηθοποιό και τηλεπαρουσιάστρια Ράνια Νίμπλουμ (1930-2017).

Η επιστροφή του στην Ελλάδα και η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ

Στην Ελλάδα επέστρεψε ένα περίπου μήνα μετά την πτώση της χούντας, στις 16 Αυγούστου 1974, και έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από χιλιάδες ομοϊδεάτες του που κατέκλυσαν το αεροδρόμιο του Ελληνικού. Έχοντας αποστασιοποιηθεί από την Ένωση Κέντρου, ίδρυσε, στις 3 Σεπτεμβρίου, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), στο οποίο εντάχθηκαν πολιτικές δυνάμεις προερχόμενες από το ΠΑΚ, αντιστασιακές ομάδες καθώς και προσωπικότητες από την
ευρύτερη δημοκρατική παράταξη.

Η «Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη», αποτέλεσε την ιδεολογικοπολιτική πυξίδα πλαίσιο του κινήματος, που συνοψίζεται στο τετράπτυχο «»Εθνική Ανεξαρτησία – Λαϊκή Κυριαρχία – Κοινωνική Απελευθέρωση-Δημοκρατική διαδικασία. Όπως τόνισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο «βασικός κυριαρχικός στόχος του κινήματος είναι η δημιουργία μιας πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας.

Στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974, το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε το 13,58% των ψήφων (πίσω από την θριαμβεύσασα ΝΔ κα την ΕΚΝΔ που κατέλαβε την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης), προς μεγάλη απογοήτευση του ιδρυτή του, που στόχευε σε μεγαλύτερα ποσοστά, έχοντας κατέλθει με το μαξιμαλιστικό σύνθημα «Στις 18 σοσιαλισμός». Ο Ανδρέας Παπανδρέου εξελέγη βουλευτής Θεσσαλονίκης (1974-1977) και μέχρι τον θάνατό του επανεκλεγόταν στην Α’ Αθηνών (1977-1989) και στην Β’ Αθηνών (1989-1996).

Στο διάστημα μέχρι τις επόμενες εκλογές, ξεκαθάρισε απόλυτα το εσωκομματικό τοπίο και επέβαλε την κυριαρχία του, διαγράφοντας πολλά επιφανή στελέχη που τον κατηγορούσαν για έλλειψη εσωκομματικής δημοκρατίας, Οι οξύτατοι αντιπολιτευτικοί του τόνοι στόχευαν όχι μόνο στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αλλά και στην ΕΚ-ΝΔ, την οποία επιδίωκε να εξαφανίσει από τον πολιτικό χάρτη και να κυριαρχήσει με το ΠΑΣΟΚ στον χώρο του κέντρου και της κεντροαριστεράς.

Στις εκλογές της 20ης Νοεμβρίου 1977, το ΠΑΣΟΚ διπλασίασε τα ποσοστά του (25.34%) και κατέστη αξιωματική αντιπολίτευση αρχίζοντας την φρενήρη πορεία του προς την εξουσία. Οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ διατυπώθηκαν συνολικά στην προεκλογική διακήρυξη των εκλογών τού 1981 με την «Διακήρυξη Κυβερνητικής Πολιτικής» (γνωστότερη ως «Συμβόλαιο με τον Λαό»).

Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία

Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, το ΠΑΣΟΚ, πέτυχε συντριπτική νίκη συγκεντρώνοντας το 48,06% των ψήφων και 172 έδρες στην Βουλή. Έτσι ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός της χώρας και σχημάτισε την πρώτη αριστερή κυβέρνηση στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Παράλληλα ανέλαβε την διεύθυνση του υπουργείο Εθνικής Άμυνας (1981-1985), προκειμένου να καθησυχάσει το στράτευμα.

Η πρώτη κυβερνητική τετραετία του ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίστηκε από σημαντικές αλλαγές σε πολλούς τομείς της εσωτερικής πολιτικής (πολιτικός γάμος, μονοτονικό, αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ΕΣΥ, αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης κ.α). Η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική με δανεικό χρήμα, μπορεί να ανακούφισε τους «μη προνομιούχους» Έλληνες, αλλά άρχισε να επιβαρύνει σημαντικά το δημόσιο χρέος. Στα ζητήματα τής εξωτερικής πολιτικής ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ως άξονα την «ανεξάρτητη και πολυδιάστατη ελληνική πολιτική» καθώς και την εφαρμογή στα Βαλκάνια μιας πάγιας πολιτικής ειρήνης και φιλίας. Πέρα από τους πολιτικούς αυτούς χειρισμούς προχώρησε και σε ευρύτερα πλαίσια, ευρωπαϊκά και διεθνή (απύραυλες ζώνες, Τρίτος Κόσμος, «Πρωτοβουλία τών Έξι», κ.λπ.), για τα οποία κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του ότι «απομόνωσαν την χώρα από τους φυσικούς συμμάχους της». Πάντως, οι αμερικανικές βάσεις δεν θα φύγουν από την Ελλάδα, η χώρα θα παραμείνει στην ΕΟΚ και ο Ανδρέας Παπανδρέου θα πετύχει την θεσμοθέτηση από την Κοινότητα ενός νέου αναπτυξιακού εργαλείου με την ονομασία Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ).

Η δεύτερη κυβερνητική θητεία του Ανδρέα Παπανδρέου

Η πρώτη πρωθυπουργική θητεία του Ανδρέα Παπανδρέου ολοκληρώθηκε με την πρόταση του για μια περιορισμένη συνταγματική αναθεώρηση, που αποσκοπούσε πρώτιστα στην αποδυνάμωση τών εξουσιών του Προέδρου τής Δημοκρατίας και εκ των πραγμάτων στην ενδυνάμωση της πολιτικής θέσης του πρωθυπουργού, Ακολούθησε η πρόταση αντικατάστασης του τότε Προέδρου τής Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή με τον αρεοπαγίτη Χρήστο Σαρτζετάκη. Οι κυβερνητικές επιδιώξεις, για τις οποίες αντέδρασε με σφοδρότητα η Νέα Δημοκρατία, επικυρώθηκαν πολιτικά από τις εκλογές τής 2ας Ιουνίου 1985, κατά τις οποίες το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε το 45,82% των ψήφων και 161 έδρες. Ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε την δεύτερη κυβέρνησή του αρχίζοντας παράλληλα ένα διετές πρόγραμμα λιτότητας.

Το 1988, ξέσπασε το σκάνδαλο Κοσκωτά, στο οποίο ενεπλάκησαν στελέχη της κυβέρνησης, αλλά και ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ακολούθησε περίοδος μεγάλης πολιτικής έντασης. Την ίδια χρονιά, άρχισαν τα προβλήματα υγείας του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος οδηγήθηκε εσπευσμένα, στο νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου και υπεβλήθη σε σοβαρή εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς από τον διάσημο καρδιοχειρουργό Μαγκντί Γιακούμπ.

Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν στην πτώση του ΠΑΣΟΚ κατά τις εκλογές της 18ης Ιουνίου 1989. Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που συγκροτήθηκε από την Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και τον ενιαίο Συνασπισμό της Αριστεράς υπό τους Χαρίλαο Φλωράκη και Λεωνίδα Κύρκο, παρέπεμψε τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά, μαζί με τους τέως υπουργούς των κυβερνήσεών του Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα, Δημήτρη Τσοβόλα και Γιώργο Πέτσο.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου σε ομιλία του ενώπιον τής Βουλής δεν αρνήθηκε τις πολιτικές του ευθύνες και θεώρησε την παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριο, ως πολιτική δίωξη που είχε ως στόχο την πολιτική του εξόντωση και την διάλυση του ΠΑΣΟΚ. Δεν μετείχε στην ακροαματική διαδικασία (16/3/1991 – 16/1/ 1992), η οποία μεταδόθηκε τηλεοπτικά και απασχόλησε επί δεκάμηνο την κοινή γνώμη. Με την έκδοση της αθωωτικής απόφασης του Ειδικού Δικαστηρίου με ψήφους 7-6, ως προς τον Ανδρέα Παπανδρέου, έκλεισε ένα κεφάλαιο της ελληνικής πολιτικής ζωής, που έμεινε στην ιστορία ως «Κάθαρση» ή «Βρώμικο’89». Στο διάστημα αυτό ο Ανδρέας Παπανδρέου πήρε διαζύγιο από την δεύτερη σύζυγό του Μαργαρίτα και νυμφεύτηκε σε τρίτο γάμο την αεροσυνοδό Δήμητρα Λιάνη (γεν.1955), μια σχέση που απασχόλησε εκτενώς τον κουτσομπολίστικο Τύπο.

Η τρίτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου

Η ακροαματική διαδικασία και η έκβαση της δίκης επέτρεψε στον Ανδρέα Παπανδρέου να θέσει ζήτημα παραπλάνησης του εκλογικού σώματος κατά τις τρεις βουλευτικές εκλογές τού 1989-1990, που έδωσαν τελικά οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία στην Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Στις πρόωρες εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993, που προκηρύχθηκαν μετά την παραίτηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη λόγω έντονων εσωκομματικών προβλημάτων, το ΠΑΣΟΚ επανήλθε θριαμβευτικά στην εξουσία με ποσοστό 46,82% και ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε την τρίτη του κυβέρνηση. Θα κυβερνήσει για δύο περίπου χρόνια, καθώς τον Νοέμβριο του 1995 θα μεταφερθεί στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία τον οδήγησαν να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία στις 17 Ιανουαρίου 1996. Το διάστημα αυτό τον αναπλήρωνε ο υπουργός Εσωτερικών Άκης Τσοχατζόπουλος. Μετά τη βελτίωση που παρουσίασε η κατάσταση της υγείας του βγήκε από το νοσοκομείο τον Μάρτιο του ίδιου έτους.

Κατά την διάρκεια της τρίτης κυβερνητικής του θητείας, ο Ανδρέας Παπανδρέου Παπανδρέου, ακολούθησε μια συνετή και σφιχτή οικονομική πολιτική, ενόψει ΟΝΕ,ενώ στα θετικά της κυβέρνησή του καταγράφεται η δημιουργία του ΑΣΕΠ για την αξιοκρατική πρόσληψη των δημοσίων υπαλλήλων (Νόμος Πεπονή). Στην εξωτερική πολιτική, ανακοινώνεται το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας-Κύπρου και επιβάλλεται εμπάργκο στην ΠΓΔΜ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου άφησε την τελευταία του πνοή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 1996 από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 77 ετών.

ΠΗΓΗ : https://www.sansimera.gr/biographies/1968

Σπάνιες αφηγήσεις της Μαργαρίτας Παπανδρέου για τον Ανδρέα, το διαζύγιο, τον ΣΥΡΙΖΑ

Μαργαρίτα και Ανδρέας Παπανδρέου


Σήμερα 23 Ιουνίου, κλείνουμε 25 χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, κάτι που με κάνει να σκέφτομαι την ακόμα εν ζωή πρώτη του σύζυγο, Μαργαρίτα, μια γυναίκα που μου έκανε την τιμή να μου μιλάει ανοιχτά και ειλικρινά.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου με περίμενε πάντα στο σπίτι της, στην παραλία της Αλμυρής. Η ιστορία πίσω από αυτό το σπίτι ήταν η εξής: Βρίσκονται η Μαργαρίτα, ο Ανδρέας και ο πατέρας του Γιώργος, σε γεύμα στο Καστρί, μιλώντας για τον ελληνικό πολιτικό κόσμο. Ξαφνικά, ο πεθερός της λέει «Μαργαρίτα δεν σου έχω δώσει ποτέ γαμήλιο δώρο. Ξέρω πόσο εσύ και ο Ανδρέας αγαπάτε τη θάλασσα. Τώρα που μπαίνει στην πολιτική και είναι υποψήφιος στην Πάτρα θα κάνετε πολλά ταξίδια από την Αθήνα στην Πάτρα. Θα ήταν όμορφο αν είχατε ένα μέρος να σταματήσετε ανάμεσα στις δύο πόλεις για να κολυμπήσετε. Θα σου δώσω ένα χρηματικό ποσό να αγοράσετε ένα κομμάτι γης».

Είχε μείνει έκπληκτη. Το παιδικό της όνειρο ήταν να έχει ένα σπίτι δίπλα στο νερό, λίμνη, ποτάμι ή θάλασσα, ένα μέρος από το οποίο μπορούσε να βουτήξει από το σπίτι στο νερό! Όταν επέστρεψαν, μετά από τα εφτά χρόνια της χούντας, απέκτησαν αυτά τα 8 στρέμματα, σε ένα υπέροχο οικόπεδο δίπλα στη θάλασσα. Μετά τον χωρισμό της με τον Ανδρέα, διαίρεσαν την οικογενειακή περιουσία και έχτισε η Μαργαρίτα ένα σπίτι εκεί, για τουριστική χρήση και να έχει μια μορφή εισοδήματος για την ίδια. Για κάποιο διάστημα, νοίκιασε το σπίτι για γαμήλιες δεξιώσεις, βαφτίσεις και άλλες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης και της yoga. Ενώ ταυτόχρονα έχει πάντα ένα σπίτι να ζει, και τη θάλασσα να κολυμπά.

Το πρώτο πράγμα που με κέρδισε πάνω της είναι κάτι που παρατήρησα ότι είχαν πολλοί «φτασμένοι» άνθρωποι: δεν έπαιρνε τον εαυτό της στα σοβαρά. Δεν θα ξεχάσω που όταν βγήκε υποβασταζόμενη έξω στον κήπο του σπιτιού που προορίζονταν για γαμήλιες εκδηλώσεις, τραγουδούσε μόνη της «να, έρχεται η νύφη, να, έρχεται η νύφη» (here comes the bride, here comes the bride) όπου αν υπήρχε μετρητής αυτοσαρκασμού, θα τον είχε τερματίσει. Το άλλο πράγμα που εκτίμησα πάνω της ήταν ο αγώνας της για τη βελτίωση της θέσης της γυναίκας στην Ελλάδα. Η ίδια μου έλεγε πως της αρέσει ο,τιδήποτε γύρω από την Ελεονώρα Ρούζβελτ που είναι ηρωίδα της. Απολάμβανε επίσης την ανάγνωση της Gloria Steinem, είναι μια από τις αγαπημένες της συγγραφείς ειδικά η βιογραφία της «My Life On The Road». Πίστευε ότι έχει παρόμοιες εμπειρίες μαζί της, γιατί και αυτή αγωνίστηκε για τα δικαιώματα των γυναικών.

Το τρίτο πράγμα που μου έκανε εντύπωση είναι ότι είχε σε ένα την τραπεζάκι μια μικρή κορνίζα με τη φωτογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου, η οποία με έκανε να υποθέσω πως παρά την απιστία και τον γάμο που ακολούθησε, αυτή τον έχει συγχωρέσει: «Δεν μου αρέσει η λέξη «συγχώρεσα», λες και ο Ανδρέας έκανε κάτι εναντίον μου. Η ερωτική του έλξη για μια άλλη γυναίκα απλά ικανοποιούσε τις ανάγκες του για εκείνη την εποχή. Ένιωσε, πιστεύω, ότι χρειαζόταν κάτι καινούργιο στη ζωή του. Είχαμε μακροσκελείς συζητήσεις, πριν τον χωρισμό, θυμούμενοι το κοινό μας ταξίδι στη ζωή. Είδα ότι τον βασάνιζε η «ρήξη» μαζί μου. Πρότεινε κάτι σαν ένα προσωρινό διάστημα διάστασης. Εγώ είπα να κοιτάξουμε την πιθανότητα διαζυγίου. Τελικά, αυτό και αποφασίσαμε. Αφού έφυγε, διατηρήσαμε μια γραπτή επικοινωνία μεταξύ μας, μέσω της κόρης μας Σοφίας, αλλά από ένα σημείο και μετά αποφασίσαμε να συνεχίσει ο καθένας τη ζωή του. Δεν σταμάτησα να τον αγαπώ: ήταν ένα εξαιρετικό ανθρώπινο ον και με βοήθησε στις δικές μου προσπάθειες να πολεμήσω για τα δικαιώματα της γυναίκας και για ειρήνη στον κόσμο. Δυστυχώς η ζωή δεν βαδίζει πάντα ομαλά. Σχετικά με τη φωτογραφία, την κρατάω στο τραπέζι, στο τραπέζι με τα τέσσερα παιδιά μας καθώς και με τις φωτογραφίες των γονιών και των αδελφών μου, όπως μπόρεσες να δεις. Μπορείς να την πεις τη δικιά μου «γκαλερί της αγάπης» (αυθεντικό «love gallery»)».


Αυτό που είναι αστείο είναι ο τρόπος που τη συμβούλευε η Μελίνα Μερκούρη να ξανακερδίσει τον πρώην άνδρα της. «Λάτρευα τη Μελίνα για την ισχυρή αλλά ευαίσθητη προσωπικότητα της. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ήταν μια ισχυρή φωνή ενάντια στο καθεστώς, για την επιστροφή της Δημοκρατίας. Ο ρόλος της, ως υπουργός στην κυβέρνηση του Ανδρέα, ήταν πολύ θετικός, προκειμένου να κάνει να επιστρέψουν τα μάρμαρα του Παρθενώνα…Είχε έρθει σε αποστολή, να με βοηθήσει στη σχέση μου με τον Ανδρέα. Ήξερε ότι υπήρχαν προβλήματα. Ήμασταν στενές φίλες, βγαίναμε για φαγητό κάθε εβδομάδα και ήμουν πολύ εντυπωσιασμένη από την ικανότητα της να μιλάει στα πλήθη και να αντιτίθεται στη δικτατορία. Νόμιζε ότι μπορούσα να μείνω με τον Ανδρέα και άρχισε να μου δίνει συμβουλές. Μου είπε ότι θα πρέπει για να τον κερδίσω πάλι, να φερθώ σαν Ελληνίδα. Να πέσω στα γόνατα του, να παρακαλέσω να κλάψω, να δακρύσω, να τον αγκαλιάσω στα πόδια… Της λέω «μα, Μελίνα, δεν είμαι ηθοποιός» και μου απαντάει «μα, σου άρεσε η ηθοποιία» και της λέω «ναι, κάποτε». Αν έκανα όμως, όλα αυτά που έλεγε η Μελίνα, μάλλον δε θα προλάβαινα γιατί θα έσκαγα από τα γέλια!».

Όπως καταλαβαίνετε, η Μαργαρίτα Παπανδρέου με τρεις πρωθυπουργούς στην οικογένεια της, είναι ένα ζωντανό βιβλίο, μην πω εγκυκλοπαίδεια.

Η γνώμη της για τον Αλέξη Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου θεωρεί πως ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει τη στόφα ηγέτη και ότι προσπαθεί πολύ, αλλά και μάταια να μιμηθεί τον Ανδρέα Παπανδρέου. «Δεν ήταν έκπληξη η εκλογή του, αφού όλα μπορείς να τα περιμένεις στην Ελληνική πολιτική. Όταν έγινε αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αυτομάτως και υποψήφιος για πρωθυπουργία… Αλλά δεν το βλέπω απαραίτητα ως τύπο ηγέτη. Αυτό που έβλεπα όμως ήταν ότι προσπαθούσε να μιμηθεί τον Ανδρέα. Έβγαινε αυτό στους λόγους, τις κινήσεις. Και από ότι ξέρω μελέτησε πολύ τον Ανδρέα Παπανδρέου. Δεν έχω πρόβλημα με αυτό. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν πολύ πετυχημένος ηγέτης». Και συμπλήρωσε «τα χαρακτηριστικά του ηγέτη είναι έμφυτα. Αυτό το είχαν δει στον Ανδρέα, από το σχολείο, όταν οργάνωσε κίνημα εναντίον του Μεταξά. Ο πατέρας του τότε είχε φυλακιστεί. Αλλά αυτή η στιγμή ήταν το σημείο εκκίνησης της δράσης του ως ηγέτη, γιατί τον ακολούθησαν κι άλλοι. Αλλά είχε πολλούς φίλους, τον αγαπούσαν στην οικογένεια. Ναι, ο Ανδρέας ήταν σπουδαίος σε όλα του».
Πηγή: iefimerida.gr

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

GNN WORLD CORPORATION.
ANOTHER LEADING PROJECT BY NEWSTIMES CORPORATION.
39 Draycott Place , Chelsea , London, England, SW3 2SH , UK
info@gnn.world

GNN WORLD , is a member of the Leading European Digital Media Group , NewsTimes Corporation. It 's H/Q are based in Central London . We operate seven independent local newsrooms and tv studios all over the world. In London , Athens , Nicosia , New York , Brussels , Melbourne and Johannesburg . We also have a network of cooperative local media in more than 100 local greek communities. Our vision is to become the largest and more reliable Global Greeks' and Global Greek , News Network , covering the entire activities of the 20 million Greeks on the planet! To be the Global Hellenism powerful voice!